Uzmanlık Alanları
Gastrointestinal Sistem Kanserleri
Sindirim sistemi kanserleri; yemek borusu, mide, kalın bağırsak, pankreas, karaciğer ve safra yollarını kapsar. Bazıları erken evrede belirti vermez, bu nedenle risk faktörlerini bilmek ve tarama programlarından yararlanmak önemlidir. Tanı, hekim ve çok disiplinli ekip kararıdır; bu sayfa yalnızca genel bilgilendirme amaçlıdır.
01
Yemek borusu kanseri
Yemek borusunun iç yüzeyinden gelişen, yutma güçlüğü ile kendini gösterebilen bir kanser türüdür.
Yemek borusu kanseri, borunun iç yüzeyindeki hücrelerden gelişir. Sigara ve alkol kullanımı yerleşik risk faktörleridir. Uzun süreli reflü ve buna bağlı Barrett özofagusu ile obezite de riski artırabilir. Çok sıcak içeceklerin düzenli tüketimi de risk faktörü olarak kabul edilir. Risk faktörü olması kanser geliştireceği anlamına gelmez; çoğu kişi hiç kanser geliştirmez.
Belirtiler
- Erken evrede çoğu zaman belirti olmayabilir
- Yemeklerin takılması, giderek artan yutma güçlüğü
- Nedeni açıklanamayan kilo kaybı
- Göğüste veya sırtta süregelen ağrı ya da yanma
- Uzun süren ses kısıklığı veya öksürük
- Siyah dışkı veya kansızlık
Ne zaman hekime başvurulmalı?
- Yutma güçlüğü yeni başladıysa veya giderek artıyorsa, gecikmeden
- Yutma güçlüğüne kilo kaybı eşlik ediyorsa
- Uzun yıllardır devam eden reflü şikâyetiniz varsa
- Kusmada kan veya siyah dışkı fark ederseniz
Tanı nasıl konur?
Tanı, hekim ve çok disiplinli ekip kararıdır. Genellikle üst sindirim sistemi endoskopisi yapılır ve şüpheli alandan biyopsi alınır. Yayılımı değerlendirmek için bilgisayarlı tomografi gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. Bu incelemelerin hangisinin gerekli olduğuna hekim karar verir.
Tedavi ve yaşam tarzı
- Sigarayı bırakmak ve alkolden uzak durmak önemli korunma adımlarındandır
- Uzun süren reflüyü hekime bildirmek ve değerlendirilmek gerekir
- Barrett özofagusu varsa endoskopik izlem planı hekimle belirlenir
- Sağlıklı kiloyu korumak riski azaltmaya yardımcı olur
- İçecekleri çok sıcak tüketmemek, biraz soğumasını beklemek önerilir
- Tedavi seçenekleri çok disiplinli tümör konseyinde birlikte planlanır
Yaşam tarzıSebze, meyve ve tam tahıl ağırlıklı Akdeniz tipi beslenme, sigara ve alkolden uzak durma ile düzenli hareket yararlıdır.
02
Mide kanseri
Mide kanseri, midenin iç yüzeyinden gelişen ve uzun süreli mide iltihabıyla ilişkili olabilen bir kanserdir.
Mide kanseri, mide duvarındaki hücrelerden gelişir. Helicobacter pylori enfeksiyonu yerleşik bir risk faktörüdür. Çok tuzlu, tütsülenmiş ve salamura gıdalar ile sigara da riski artırabilir. Ailede mide kanseri öyküsü olması önemlidir. Sebze ve meyveden fakir beslenme de riskle ilişkilidir. Risk faktörü taşımak kanser geliştireceğiniz anlamına gelmez.
Belirtiler
- Erken evrede çoğu zaman belirti vermeyebilir
- Geçmeyen hazımsızlık veya üst karında rahatsızlık
- Az yemekle doyma hissi, iştah azalması
- Nedeni açıklanamayan kilo kaybı
- Bulantı veya tekrarlayan kusma
- Siyah dışkı ya da kansızlık
Ne zaman hekime başvurulmalı?
- Hazımsızlık şikâyeti tedaviye rağmen geçmiyorsa
- Kilo kaybı veya iştahsızlık eşlik ediyorsa
- Siyah dışkı ya da kusmada kan fark ederseniz
- Ailenizde mide kanseri öyküsü varsa
Tanı nasıl konur?
Tanı, hekim ve çok disiplinli ekip kararıdır. Mide endoskopisi ile şüpheli alan görülür ve biyopsi alınır. Biyopsi örneğinde H. pylori de araştırılabilir. Yayılımı değerlendirmek için görüntüleme yöntemleri gerekebilir; hangi incelemelerin yapılacağına hekim karar verir.
Tedavi ve yaşam tarzı
- H. pylori’nin test edilmesi ve gerekirse tedavisi hekim kararıyla yapılır
- Tuzlu, tütsülenmiş ve salamura gıdaları sınırlamak önerilir
- Sigarayı bırakmak riski azaltmaya yardımcı olur
- Ailede mide kanseri varsa izlem planı hekimle belirlenir
- Süregelen mide şikâyetlerini ihmal etmemek gerekir
- Tedavi seçenekleri çok disiplinli tümör konseyinde birlikte planlanır
Yaşam tarzıTaze sebze ve meyve ağırlıklı beslenme, tuz tüketimini azaltma ve sigaradan uzak durma korunmaya katkı sağlar.
03
Kolon ve rektum kanseri
Kalın bağırsak ve rektum kanseri, çoğunlukla polip adı verilen küçük oluşumlardan yıllar içinde gelişir ve tarama ile riski azaltılabilir ya da erken evrede yakalanabilir.
Kolorektal kanserlerin çoğu, yıllar içinde bağırsakta oluşan poliplerden gelişir. Polipler tarama sırasında çıkarılırsa kanser riski belirgin biçimde azalır. Yaş ilerlemesi, ailede kolorektal kanser veya polip öyküsü ve inflamatuar bağırsak hastalığı risk faktörleridir. Kırmızı ve işlenmiş et, alkol, sigara, kilo fazlalığı ve hareketsizlik de riski artırabilir. Risk faktörü olması kanser gelişeceği anlamına gelmez.
Belirtiler
- Erken evrede çoğu zaman belirti vermeyebilir
- Dışkıda kan veya dışkının siyah olması
- Bağırsak alışkanlığında süregelen değişiklik
- Karın ağrısı veya şişkinlik
- Nedeni açıklanamayan kilo kaybı
- Kansızlık nedeniyle halsizlik
Ne zaman hekime başvurulmalı?
- Dışkıda kan fark ettiğinizde, kanamayı basit bir nedene bağlamadan
- Bağırsak alışkanlığındaki değişiklik birkaç haftadan uzun sürüyorsa
- Nedeni bulunamayan kansızlık varsa
- Ailenizde kolorektal kanser veya polip öyküsü varsa
Tanı nasıl konur?
Tanı, hekim ve çok disiplinli ekip kararıdır. Kolonoskopi ile bağırsağın içi görülür, polip ve şüpheli alanlardan biyopsi alınır. Yayılımı değerlendirmek için görüntüleme yöntemleri gerekebilir. Tarama testi pozitif çıkan kişilere de ileri değerlendirme olarak genellikle kolonoskopi önerilir.
Tedavi ve yaşam tarzı
- 50-70 yaş arası kişiler ulusal programdaki gaitada gizli kan testinden yararlanabilir
- Testi pozitif çıkanlar kolonoskopi için yönlendirilir
- Kolonoskopide polip çıkarılması kanseri önlemeye yardımcı olur
- Ailede öykü varsa tarama daha erken ve ayrı bir planla yapılabilir
- Kalıtsal sendrom şüphesinde genetik danışmanlık hekimle değerlendirilir
- Tedavi seçenekleri çok disiplinli tümör konseyinde birlikte planlanır
Yaşam tarzıLif ve sebze ağırlıklı beslenme, kırmızı ve işlenmiş eti sınırlama, alkol ve sigaradan kaçınma, sağlıklı kilo ve düzenli hareket korunmaya katkı sağlar.
04
Pankreas kanseri
Pankreas kanseri, çoğu zaman geç belirti veren ve bu nedenle risk faktörlerinin bilinmesi önem taşıyan bir kanserdir.
Pankreas, midenin arkasında yer alan ve sindirim enzimleri ile insülin üreten bir organdır. Pankreas kanserinde sigara en iyi bilinen risk faktörüdür. Uzun süreli kronik pankreatit, ailede pankreas kanseri öyküsü ve bazı kalıtsal durumlar da riski artırabilir. Kilo fazlalığı ve uzun süreli diyabet de riskle ilişkilidir.
Belirtiler
- Erken evrede çoğu zaman belirti olmayabilir
- Gözlerde ve ciltte sararma, koyu idrar, kaşıntı
- Üst karında veya sırta yayılan ağrı
- Nedeni açıklanamayan kilo kaybı, iştah azalması
- Açık renkli, yağlı görünümlü dışkı
- İleri yaşta, kilo kaybıyla birlikte ortaya çıkan yeni şeker hastalığı (şeker hastalığının çoğu pankreas kanseriyle ilişkili değildir)
Ne zaman hekime başvurulmalı?
- Sarılık fark ettiğinizde, gecikmeden
- Sırta vuran karın ağrısı geçmiyorsa
- Nedeni açıklanamayan kilo kaybı varsa
- Ailenizde pankreas kanseri öyküsü varsa
Tanı nasıl konur?
Tanı, hekim ve çok disiplinli ekip kararıdır. Kan testleri, ultrason, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans veya endoskopik ultrason gibi yöntemler kullanılabilir. Kesin tanı çoğu zaman doku örneğiyle konur. Hangi yöntemlerin gerektiğine hekim karar verir.
Tedavi ve yaşam tarzı
- Sigarayı bırakmak önemli korunma adımlarından biridir
- Genel nüfus için rutin bir pankreas kanseri taraması önerilmez
- Ailesel riski yüksek kişiler için izlem uzman merkezde planlanır
- Kronik pankreatiti olanların düzenli hekim kontrolü önemlidir
- Sağlıklı kilo ve diyabetin iyi kontrolü yararlıdır
- Tedavi seçenekleri çok disiplinli tümör konseyinde birlikte planlanır
Yaşam tarzıSigaradan ve alkolden uzak durma, bitki ağırlıklı beslenme ve sağlıklı kilo korunmaya katkı sağlar.
05
Karaciğer kanseri (HCC)
Karaciğer kanseri çoğunlukla kronik karaciğer hastalığı zemininde gelişir ve riskli kişilerde düzenli izlemle erken yakalanabilir.
En sık görülen karaciğer kanseri türü hepatosellüler karsinomdur (HCC). Çoğunlukla kronik B veya C hepatiti, siroz, alkole bağlı karaciğer hastalığı ve yağlı karaciğer zemininde gelişir. Obezite ve diyabet de riski artırabilir. Sirozu olan ve bazı kronik B hepatiti olan kişilerde risk daha yüksektir; bu kişilerde düzenli izlem yerleşik bir öneridir.
Belirtiler
- Erken evrede çoğu zaman belirti olmayabilir
- Sağ üst karında ağrı veya dolgunluk
- Nedeni açıklanamayan kilo kaybı, iştah azalması
- Karında şişlik, ayaklarda ödem
- Gözlerde ve ciltte sararma
- Belirgin halsizlik
Ne zaman hekime başvurulmalı?
- Siroz tanınız veya karaciğer kanseri riski yüksek bir kronik hepatit tanınız varsa, düzenli izlem için
- Sağ üst karında süregelen ağrı olursa
- Sarılık veya karında şişlik fark ederseniz
- Kilo kaybı ve iştahsızlık birlikte görülürse
Tanı nasıl konur?
Tanı, hekim ve çok disiplinli ekip kararıdır. Karaciğer ultrasonu, kan testleri, bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans gibi görüntüleme yöntemleri kullanılabilir. Bazı durumlarda doku örneği gerekebilir. Hangi incelemelerin yapılacağına hekim karar verir.
Tedavi ve yaşam tarzı
- Siroz ve yüksek riskli kronik B hepatitinde düzenli izlem (ultrason ± kan testi) önerilir
- İzlem genellikle 6 ayda bir ultrasonografi (bazen kan testiyle birlikte) olarak yapılır; kişiye özgü plan hekim tarafından belirlenir
- Hepatit B aşısı ve hepatit B ile C’nin tanı ve tedavisi önemlidir
- Kronik karaciğer hastalığı varsa alkolden uzak durmak ve sağlıklı kiloyu korumak karaciğeri korur
- Yağlı karaciğer ve diyabetin hekim kontrolünde izlenmesi yararlıdır
- Tedavi seçenekleri çok disiplinli tümör konseyinde birlikte planlanır
Yaşam tarzıAlkolden uzak durma, sağlıklı kilo, Akdeniz tipi beslenme ve düzenli hareket karaciğer sağlığını korumaya yardımcı olur.
06
Safra yolu ve safra kesesi kanserleri
Safra yolu ve safra kesesi kanserleri nadir görülür ve çoğunlukla sarılık gibi belirtilerle fark edilir.
Safra yolları karaciğerde üretilen safrayı bağırsağa taşır; safra kesesi bu safrayı depolar. Bu yapılarda kanser gelişimi nadirdir. Safra taşı ve safra kesesi polipleri çok yaygındır ve çoğunda kanser gelişmez; yine de uzun süreli safra taşı, büyük veya büyüyen polipler, primer sklerozan kolanjit ve safra yolu kistleri risk faktörleri arasında sayılır. Sigara ve obezite de riskle ilişkili olabilir. Risk faktörü taşıyan çoğu kişide kanser gelişmez.
Belirtiler
- Erken evrede çoğu zaman belirti olmayabilir
- Gözlerde ve ciltte sararma, kaşıntı
- Koyu renkli idrar, açık renkli dışkı
- Sağ üst karında ağrı
- Nedeni açıklanamayan kilo kaybı
- Ateş veya titreme ile birlikte sarılık
Ne zaman hekime başvurulmalı?
- Sarılık fark ettiğinizde, gecikmeden
- Sarılıkla birlikte ateş veya titreme varsa, acilen
- Sağ üst karın ağrısı tekrarlıyorsa
- Safra kesesinde polip veya primer sklerozan kolanjit tanınız varsa
Tanı nasıl konur?
Tanı, hekim ve çok disiplinli ekip kararıdır. Kan testleri, ultrason, bilgisayarlı tomografi, manyetik rezonans kolanjiyografi veya endoskopik yöntemler kullanılabilir. Gerektiğinde doku örneği alınır. Hangi incelemelerin yapılacağına hekim karar verir.
Tedavi ve yaşam tarzı
- Safra taşı ve safra kesesi polipleri hekim önerisine göre izlenmelidir
- Primer sklerozan kolanjiti olanlar için düzenli izlem hekimle planlanır
- Genel nüfus için rutin bir tarama testi önerilmez
- Sigarayı bırakmak ve sağlıklı kiloyu korumak yararlıdır
- Sarılık gibi uyarı belirtilerinde gecikmeden hekime başvurmak önemlidir
- Tedavi seçenekleri çok disiplinli tümör konseyinde birlikte planlanır
Yaşam tarzıSigaradan uzak durma, sağlıklı kilo, bitki ağırlıklı beslenme ve düzenli hareket korunmaya katkı sağlar.
